Ile kilogramów powinnaś przytyć w czasie ciąży?

Ile kilogramów powinnaś przytyć w czasie ciąży?

„W ciąży powinnaś jeść za dwoje” – czy aby na pewno?

Oczywiście jest prawdą, że podczas ciąży rośnie dzienne zapotrzebowanie energetyczne, które jest spowodowane rozwojem płodu, łożyska oraz tkanek matki. Wydatek energetyczny indukowany ciążą określony został na poziomie około 75 000 kcal.

W pierwszym trymestrze ciąży jest on niewielki, nieznacznie rośnie pod koniec pierwszych tygodni ciąży i pozostaje na stałym poziomie przez pozostałe sześć miesięcy.  Dodatkowy wydatek energetyczny w czasie trwania drugiego trymestru ciąży związany jest z powiększaniem się macicy, gruczołów sutkowych, wzrostem objętości osocza oraz gromadzeniem się tkanki tłuszczowej. Natomiast dodatkowa energia w trzecim trymestrze związana jest z samym płodem – jego rozwojem i wzrostem.

Ile więc więcej kalorii powinnaś spożywać?

W czasie trwania pierwszych dwunastu tygodni ciąży dodatkowe zapotrzebowanie wynosi około 150 kcal na dobę tylko u kobiet, u których przed zajściem w ciążę stwierdzono niedowagę. U pozostałych wartość kaloryczna diety powinna pozostać na takim samym poziomie jak przed ciążą. Aktualnie obowiązujące normy zalecają zwiększyć podaż energii w drugim trymestrze o dodatkowe 360 kcal na dobę, a w trzecim trymestrze o 475 kcal na dobę. Należy jednak przy indywidualnym określaniu zapotrzebowania zawsze uwzględnić takie parametry jak wiek, masę ciała przed zajściem w ciążę, aktywność fizyczną, styl życia i tryb wykonywanej pracy zawodowej.

Energia Zapotrzebowanie
I trymestr* + 150 kcal / dobę
II trymestr + 360 kcal / dobę
III trymestr + 475 kcal / dobę
* tylko w przypadku występowania niedowagi przed zajściem w ciążę

Czy to ile ważyłaś przed ciążą ma wpływ na to ile powinnaś przytyć w jej trakcie?

Przyrost masy ciała kobiet w trakcie ciąży jest ściśle uzależniony od wagi przed ciążą, która ma kluczowe znaczenie dla stanu zdrowia noworodka. Badania wykazały, że kobiety charakteryzujące się niedowagą przed ciążą częściej rodziły potomstwo z niską masą urodzeniową. W porównaniu z dziećmi kobiet o prawidłowej masie ciała cechowały cię one wyższą umieralnością okołoporodową. Ciąże te kończyły się również przedwczesnymi porodami. Natomiast kobiety z BMI określającymi otyłość obciążone są zwiększonym ryzykiem rozległych pęknięć krocza, porodów noworodków o dużej masie urodzeniowej oraz urazów poporodowych. Nadwaga i otyłość mogą indukować rozwinięcie cukrzycy ciężarnych, nadciśnienie, przedwczesny poród oraz powodować konieczność wykonania cesarskiego cięcia. Z tego też powodu jeśli nie istnieją żadne przeciwwskazania kobiety w ciąży powinny być aktywne ruchowo. Zaleca się taką aktywność jak spacer i proste ćwiczenia ruchowe.

Tabela. Zalecany przyrost masy ciała kobiet w ciąży w zależności od BMI.

Wskaźnik masy ciała (BMI) Zalecany przyrost masy ciała w ciąży
< 18,5
niedowaga
12,5 – 18 kg
18,5 – 24,9
prawidłowa masa ciała
11,5 – 16 kg
25 – 29,9
nadwaga
7 – 11,5 kg
> 30
otyłość
5 – 9 kg

Przyrost masy ciała powinien być stale kontrolowany przez lekarza prowadzącego ciążę. Światowa Organizacja Zdrowia ustaliła prawidłowy wzrost masy ciała ciężarnej na poziomie 10 – 14 kilogramów, co wiąże się z masą urodzeniową noworodka w przedziale 3,1 – 3,6 kilograma.  Zalecany przyrost wagi w pierwszym trymestrze ciąży waha się w granicach od 0,5 do 2 kg. W drugim i trzecim trymestrze przyrost ten jest szybszy, lecz nie powinien przekraczać wartości 0,5 kilograma na tydzień. Z powodu dolegliwości związanych z rozwijającym się płodem takimi jak mdłości czy wymioty kobieta może zmniejszyć swoją wagę, ale nie powinien być to większy ubytek niż 2 kilogramy w pierwszym trymestrze ciąży.

Tabela. Zalecany tygodniowy przyrost masy ciała kobiet w ciąży w zależności od BMI.

Wskaźnik masy ciała przed ciążą (BMI) Przyrost masy ciała w II i III trymestrze ciąży (kg / tydzień)
< 18,5
Niedowaga
0,5 – 0,6
18,5 – 24,9
Prawidłowa masa ciała
0,4 – 0,5
25 – 29,9
Nadwaga
0,2 – 0,3
> 30
Otyłość
0,2 – 0,3

A co z odchudzaniem?

Kategorycznie zakazane jest odchudzanie w czasie trwania ciąży z uwagi na rosnące ryzyko niedożywienia płodu, możliwość powstania wad rozwojowych – w tym szczególnie niebezpiecznych wad układu nerwowego. Zbyt mała masa urodzeniowa noworodków może być przyczyną rozwinięcia się chorób układu krążenia, nadciśnienia tętniczego czy cukrzycy w późniejszym wieku.

Pamiętaj! W czasie ciąży jedz dla dwojga a nie za dwoje!

Literatura:

  1. Świątkowska D.: Poradnik żywienia kobiet w ciąży, www.imid.med.pl
  2. Szostak-Węgierek D., Cichocka A.: Żywienie kobiet w ciąży. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2012.
  3. Szostak – Węgierek D, Szamotulska K. Żywienie matki w okresie ciąży a ryzyko chorób układu sercowo – naczyniowego u potomstwa. Ginekologia Po Dyplomie, 2011, 15 (3), 21 – 28.
  4. Wender – Ożegowska E, Bomba – Opoń D, Brązert J, Celewicz Z, Czajkowski K, Karowicz – Bilińska A, Malinowska – Polubiec A, Męczekalski B, Zawiejska A. Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologiczngo: Opieka położnicza nad ciężarną otyłą. Ginkologia Polska, 2012, 83, s. 795 – 799.
  5. Brown A, Avery A. Healthy weight management during pregnancy: what advice and information is being provided. Journal od Human Nutrition and Dietetics, 2012, 25 (4), 378 – 387.
  6. Institute of Medicine and National Research Council, Weight Gain During Pregnancy. Reexamining the Guidelines, National Research Council, 2009, dostępny w Internecie: www.nap.edu/catalog/12584.html